Fibromijalgija

Fibromijalgija je bolest koju karakteriše hronični, široko rasprostranjeni bol ili peckanje u mišićima i kostima, preosetljivost na pritisak u karakterističnim anatomskim tačkama, umor i iscrpljenost. Fibromijalgija je često oboljenje u razvijenim zemljama. Smatra se da 3% stanovništva ima ovu bolest, 90% čine žene. U većini slučajeva počinje u mlađem uzrastu, najčešće između 26. i 35. godine života. Primećeno je da se javlja kod više članova iste familije što ukazuje na mogući nasledni karakter.


Fibromijalgija je bolest koju karakteriše hronični, široko rasprostranjeni bol ili peckanje u mišićima i kostima, preosetljivost na pritisak u karakterističnim anatomskim tačkama, umor i iscrpljenost. Bolesnici često opisuju jutarnju ukočenost koja traje više od jednog sata kao i otečenost zglobova i mekih tkiva šaka i stopala zbog koje su prinuđeni da nose cipele broj veće, skidaju prstenja itd, ali se prilikom pregleda ovi otoci ne mogu naći.

San bolesnika koji imaju fibromijalgiju je vrlo nekvalitetan. Istraživanja su pokazala da kod velikog broja bolesnika ne nastupa, tokom spavanja, faza dubokog sna koja je zadužena za noćni oporavak organizma. Bolesnici se zato bude umorni i iscrpljeni bez obzira koliko dugo su spavali. Ovo svoje stanje opisuju: „kao da me je pregazio autobus”. Zbog stalno prisutnog bola, umora i malaksalosti radna sposobnost je smanjena, bolesnici su potišteni i osećaju teskobu. Glavobolje, uključujući i one migrenskog tipa su vrlo česte. Kod žena se javljaju i premenstrualne tegobe.

Simptomi fibromialgije se pojačavaju se hladnoćom, vlagom, napetošću i neaktivnošću, a toplota i umerena fizička aktivnost donose poboljšanje.

Šta je uzrok fibromijalgije?

Uzrok i mehanizam nastanka ove bolesti nije poznat. Pretpostavke su da osobe s fibromijalgijom imaju niži prag boli zbog pojačane osetljivosti mozga na spoljne stimulanse. Pokretač celog procesa preosetljivosti na bol nije poznat. Najverovatnije je reč o kombinaciji uzroka od kojih su najvažniji psihičke traume i povećana izloženost stresu, fizičke traume (posebno povreda vratnog dela kičme), poremećaji spavanja, poremećaj autonomnog nervnog sistema, promene u metabolizmu mišića i razne infekcije.

Kako se postavlja dijagnoza?

Ova bolest je otkrivena još pre 150 godina, kada se smatrala mentalnim poremećajem. Pre petnaest godina Svetska zdravstvena organizacija zvanično priznaje fibromijalgijski sindrom i klasifikuje ga kao „pravu” bolest.

Pacijent oseća bol, umoran je i iscrpljen a laboratorijske analize krvi, radiografija, ehografija, i skener su uredni, zbog čega se fibromijalgija naziva i fantomskom bolešću. Simptomi koje pacijent oseća su slični simptomima mnogih drugih bolesti i lekara često odvedu u „pogrešnom pravcu” pa tako ponekad prođe duži vremenski period pre nego se dijagnoza postavi.

Dijagnoza se postavlja na osnovu podatka o prisustvu bola u 4 područja tela. Po svom karakteru bol je neprekidan i traje duže od 3 meseca. Istovremeno lekar pregledom otkriva da postoji osetljivost najmanje 11 od ukupno 18 tačaka na karakterističnim mestima na telu. Najčešće bolne tačke su: potiljak, donji deo vratne i slabinske kičme, mišići ramena i leđa, gornji deo grudnog koša, sedalni mišići, unutrašnja strana kolena. Bolnu osetljivost pojedinih tačaka na telu lekar ocenjuje pritiskom palca, što je jednako pouzdano kao i dolorimetar (specijalni aparat kojim može precizno da se izmeri jačina bola).